ISO 37301 چیست؟
استاندارد ISO 37301:2021 استاندارد بینالمللی سیستم مدیریت انطباق یا Compliance Management System (CMS) است که الزامات و راهنمای لازم برای طراحی، استقرار، نگهداری، ارزیابی و بهبود یک سیستم مدیریت انطباق اثربخش را مشخص میکند.
هدف اصلی این استاندارد ایجاد ساختاری است که سازمان بتواند تعهدات انطباقی خود را بهصورت نظاممند شناسایی کند، ریسکهای ناشی از عدم رعایت آنها را ارزیابی نماید و کنترلهای مناسب برای پیشگیری، شناسایی و مدیریت عدم انطباقها ایجاد کند.
ISO 37301 در سال 2021 منتشر شد و جایگزین استاندارد ISO 19600:2014 شد. تفاوت مهم این دو استاندارد آن است که ISO 19600 صرفاً یک راهنما بود، اما ISO 37301 دارای الزامات قابل ارزیابی است و میتواند مبنای ممیزی شخص ثالث و صدور گواهینامه قرار گیرد.
نسخه ISO 37301:2021 در سال 2026 نیز توسط ISO مورد بازنگری سیستماتیک قرار گرفته و اعتبار آن تأیید شده است. بنابراین در حال حاضر همین نسخه، استاندارد معتبر سیستم مدیریت انطباق محسوب میشود.
مشخصات استاندارد ISO 37301:2021
| مشخصه | توضیح |
|---|---|
| شماره استاندارد | ISO 37301:2021 |
| عنوان انگلیسی | Compliance management systems — Requirements with guidance for use |
| موضوع | سیستم مدیریت انطباق |
| مخفف | CMS |
| سال انتشار | 2021 |
| ویرایش | ویرایش اول |
| استاندارد قبلی | ISO 19600:2014 |
| نوع استاندارد | الزامات همراه با راهنمای کاربرد |
| قابلیت صدور گواهینامه | دارد |
| اصلاحیه | ISO 37301:2021/Amd 1:2024 |
| وضعیت در سال 2026 | معتبر و تأییدشده |
سیستم مدیریت انطباق چیست؟
سیستم مدیریت انطباق مجموعهای از سیاستها، فرایندها، مسئولیتها، کنترلها و فعالیتهای سازمان است که برای شناسایی و مدیریت تعهدات انطباقی و ریسکهای مرتبط با آنها ایجاد میشود.
تعهدات انطباقی میتوانند از منابع مختلفی ایجاد شوند. قوانین و مقررات دولتی، الزامات نهادهای نظارتی، مجوزهای فعالیت، تعهدات قراردادی، استانداردهای پذیرفتهشده، مقررات صنفی، کدهای رفتاری و حتی برخی تعهدات داوطلبانه سازمان میتوانند در این گروه قرار گیرند.
هدف ISO 37301 تنها تهیه فهرستی از قوانین نیست. سازمان باید مشخص کند چه الزاماتی بر فعالیتهایش اثر دارند، عدم رعایت هر الزام چه ریسکی ایجاد میکند، چه کنترلهایی برای مدیریت آن وجود دارد و اثربخشی این کنترلها چگونه ارزیابی میشود.
چرا استاندارد ISO 37301 اهمیت دارد؟
سازمانها در محیطی فعالیت میکنند که قوانین، مقررات، تعهدات قراردادی و انتظارات ذینفعان دائماً در حال افزایش یا تغییر است.
عدم رعایت این تعهدات ممکن است پیامدهایی مانند جریمههای مالی، دعاوی حقوقی، تعلیق یا لغو مجوزها، توقف فعالیت، خسارت قراردادی و آسیب جدی به اعتبار سازمان ایجاد کند.
ISO 37301 کمک میکند مدیریت انطباق از یک فعالیت پراکنده و واکنشی به یک سیستم مدیریتی ساختاریافته، قابل کنترل و مبتنی بر ریسک تبدیل شود.
اجرای صحیح این استاندارد میتواند به تقویت حاکمیت سازمانی، افزایش پاسخگویی، کاهش ریسکهای قانونی و قراردادی و ایجاد فرهنگ درستکاری در سازمان کمک کند.
ISO 37301 برای چه سازمانهایی کاربرد دارد؟
یکی از مزایای ISO 37301 این است که به صنعت یا اندازه خاصی محدود نشده است.
این استاندارد میتواند در شرکتهای تولیدی، سازمانهای خدماتی، شرکتهای پیمانکاری، بانکها و مؤسسات مالی، مراکز درمانی، سازمانهای دولتی، شرکتهای فناوری، هلدینگها، شرکتهای بازرگانی و حتی سازمانهای کوچک و متوسط اجرا شود.
البته اهمیت سیستم مدیریت انطباق در سازمانهایی که با محیطهای قانونی پیچیده، فعالیتهای بینالمللی، قراردادهای متعدد، مجوزهای حساس یا ریسکهای قانونی بالا مواجه هستند بیشتر است.
ساختار استاندارد ISO 37301
الزامات اصلی ISO 37301 در بندهای 4 تا 10 قرار گرفتهاند.
| بند | موضوع |
|---|---|
| 4 | بستر سازمان |
| 5 | رهبری |
| 6 | طرحریزی |
| 7 | پشتیبانی |
| 8 | عملیات |
| 9 | ارزیابی عملکرد |
| 10 | بهبود |
این ساختار امکان یکپارچهسازی ISO 37301 با سایر استانداردهای سیستم مدیریت مانند ISO 9001، ISO 14001 و ISO 45001 را نیز تسهیل میکند.
با این حال، ISO 37301 الزامات تخصصی مهمی درباره تعهدات انطباقی، ارزیابی ریسک انطباق، فرهنگ انطباق، گزارش نگرانیها و رسیدگی به موارد عدم انطباق دارد.
بند 4 ISO 37301؛ بستر سازمان
سازمان باید شرایط داخلی و خارجی مؤثر بر سیستم مدیریت انطباق را شناسایی کند.
موضوعاتی مانند نوع فعالیت، قوانین حاکم بر صنعت، ساختار مالکیت، بازارهای هدف، کشورهای محل فعالیت، فرهنگ سازمانی، ساختار مدیریتی و فناوریهای مورد استفاده ممکن است بر ریسکهای انطباق اثرگذار باشند.
سازمان همچنین باید ذینفعانی را که الزامات یا انتظارات مرتبط با سیستم مدیریت انطباق دارند شناسایی کند.
این ذینفعان ممکن است شامل نهادهای قانونگذار، دستگاههای نظارتی، مشتریان، کارکنان، سهامداران، تأمینکنندگان، پیمانکاران و شرکای تجاری باشند.
در ادامه باید دامنه سیستم مدیریت انطباق تعیین شود تا مشخص گردد کدام فعالیتها، واحدها، محصولات، خدمات و موقعیتهای جغرافیایی تحت پوشش CMS قرار دارند.
تعهدات انطباقی در ISO 37301
یکی از مهمترین مفاهیم این استاندارد Compliance Obligations یا تعهدات انطباقی است.
سازمان باید تعهدات مرتبط با فعالیت خود را شناسایی کرده و تعیین کند این الزامات چگونه بر فعالیتها، محصولات، خدمات و تصمیمات سازمان اثر میگذارند.
تعهدات انطباقی ممکن است شامل قوانین، مقررات، مجوزها، قراردادها، الزامات نهادهای نظارتی، مقررات حرفهای یا تعهدات داوطلبانه پذیرفتهشده توسط سازمان باشند.
برای مدیریت این الزامات معمولاً استفاده از ماتریس تعهدات انطباقی مفید است.
| الزام | منبع الزام | واحد مسئول | فعالیت مرتبط | ریسک عدم رعایت | کنترل موجود |
|---|---|---|---|---|---|
| قوانین کار | قانون | منابع انسانی | استخدام و قرارداد | جریمه و شکایت | بازنگری قراردادها |
| قوانین مالیاتی | قانون | مالی | گزارش مالیاتی | جریمه | کنترل اظهارنامه |
| مجوز فعالیت | نهاد نظارتی | مدیریت | فعالیت اصلی | توقف فعالیت | کنترل تاریخ اعتبار |
| قرارداد مشتری | قرارداد | فروش | ارائه خدمت | خسارت قراردادی | بازنگری قرارداد |
ماتریس واقعی هر سازمان باید متناسب با نوع فعالیت، صنعت و ریسکهای آن طراحی شود.
بند 5؛ رهبری و تعهد مدیریت ارشد
مدیریت ارشد نقش بسیار مهمی در موفقیت سیستم مدیریت انطباق دارد.
CMS نباید صرفاً به واحد حقوقی یا مسئول انطباق واگذار شود و سایر مدیران خود را از آن جدا بدانند.
مدیریت ارشد باید از اهداف انطباق حمایت کند، منابع کافی تأمین نماید، مسئولیتها و اختیارات را تعیین کند و فرهنگ انطباق را در سازمان توسعه دهد.
همچنین باید اطمینان حاصل شود که کارکنان بتوانند نگرانیهای خود را بدون ترس از اقدامات تلافیجویانه گزارش کنند.
خطمشی انطباق
سازمان باید یک خطمشی انطباق متناسب با بستر، فعالیتها و ریسکهای خود تدوین کند.
خطمشی باید تعهد سازمان به رعایت الزامات، رفتار مسئولانه و بهبود مستمر سیستم مدیریت انطباق را مشخص کند.
این خطمشی همچنین باید چارچوبی برای تعیین اهداف انطباقی فراهم نماید.
خطمشی صرفاً نباید سندی برای نصب روی دیوار باشد. باید در تصمیمات مدیریتی، فرایندها و رفتارهای واقعی سازمان قابل مشاهده باشد. وگرنه همان سرنوشت غمانگیز بسیاری از خطمشیهای سازمانی را پیدا میکند: قاب شیک، گردگیری منظم و اثر عملی تقریباً صفر.
فرهنگ انطباق
یکی از ویژگیهای مهم ISO 37301 تأکید بر Compliance Culture یا فرهنگ انطباق است.
وجود روشهای اجرایی، فرمها و کنترلها بهتنهایی اثربخشی سیستم را تضمین نمیکند.
اگر کارکنان احساس کنند رعایت قوانین در برابر دستیابی به فروش، تولید یا سود اهمیت کمتری دارد، سیستم مدیریت انطباق در عمل اثربخش نخواهد بود.
فرهنگ انطباق زمانی تقویت میشود که مدیریت ارشد رفتار مسئولانه داشته باشد، کارکنان از مسئولیتهای خود آگاه باشند، تخلفات نادیده گرفته نشوند، تضاد منافع مدیریت شود و افراد بتوانند نگرانیهای خود را به شکل ایمن گزارش کنند.
بند 6؛ طرحریزی سیستم مدیریت انطباق
سازمان باید ریسکها و فرصتهای مرتبط با CMS را شناسایی و برای مدیریت آنها برنامهریزی کند.
یکی از بخشهای اصلی این بند، ارزیابی ریسک انطباق است.
سازمان باید مشخص کند عدم رعایت هر تعهد چه پیامدی دارد و احتمال وقوع آن چقدر است.
برای نمونه:
| ریسک | پیامد احتمالی | احتمال | شدت | کنترل |
|---|---|---|---|---|
| عدم تمدید مجوز | توقف فعالیت | متوسط | بسیار بالا | کنترل تاریخ اعتبار |
| نقض قرارداد | خسارت مالی | متوسط | بالا | بازنگری قرارداد |
| عدم رعایت قانون کار | جریمه یا شکایت | متوسط | بالا | کنترل منابع انسانی |
| تضاد منافع | تصمیم غیرشفاف | متوسط | بالا | اظهارنامه تضاد منافع |
| عدم گزارش تخلف | افزایش خسارت | متوسط | بالا | سیستم گزارشدهی |
روش ارزیابی ریسک باید متناسب با اندازه، پیچیدگی و نوع فعالیت سازمان باشد.
اهداف انطباق
سازمان باید اهداف مناسبی برای سیستم مدیریت انطباق تعیین کند.
این اهداف بهتر است تا حد امکان قابل اندازهگیری باشند.
برای مثال به جای هدف کلی «بهبود رعایت الزامات قانونی» میتوان هدف زیر را تعریف کرد:
«افزایش درصد تمدید بهموقع مجوزهای قانونی از 92 درصد به 100 درصد تا پایان سال.»
یا:
«آموزش 100 درصد کارکنان مشاغل دارای ریسک بالای انطباق تا پایان فصل دوم.»
اهداف عددی امکان پایش و ارزیابی واقعی عملکرد CMS را فراهم میکنند.
بند 7؛ پشتیبانی
سازمان باید منابع لازم برای استقرار و نگهداری سیستم مدیریت انطباق را تأمین کند.
این منابع شامل نیروی انسانی، دانش تخصصی، فناوری، بودجه و سایر زیرساختهای موردنیاز است.
موضوعاتی مانند شایستگی، آگاهی، ارتباطات و اطلاعات مستند نیز در این بند مطرح میشوند.
شایستگی کارکنان
کارکنانی که فعالیت آنها میتواند بر انطباق سازمان تأثیر بگذارد باید شایستگی لازم را داشته باشند.
برگزاری آموزش بهتنهایی اثباتکننده شایستگی نیست.
سازمان باید بتواند مشخص کند چه شایستگیهایی برای هر نقش موردنیاز است و آیا فرد پس از آموزش یا کسب تجربه، واقعاً توانایی انجام وظایف مربوطه را دارد یا خیر.
آموزش و آگاهی
کارکنان باید متناسب با نقش خود از خطمشی انطباق، تعهدات مربوط به شغلشان، ریسکهای مرتبط، پیامدهای عدم رعایت و روش گزارش نگرانیها آگاه باشند.
آموزش کارکنان باید بر اساس سطح ریسک و مسئولیت آنها طراحی شود.
به همین دلیل محتوای آموزشی مدیر خرید، مدیر مالی، اپراتور تولید و مدیرعامل الزاماً نباید یکسان باشد.
ارتباطات در سیستم مدیریت انطباق
سازمان باید مشخص کند چه اطلاعاتی در زمینه انطباق باید منتقل شود، چه زمانی این ارتباط انجام شود، مخاطب چه کسی باشد و مسئول ارسال اطلاعات چه فردی است.
ارتباطات میتوانند داخلی یا خارجی باشند.
برای مثال ممکن است سازمان نیاز داشته باشد تغییرات مقرراتی را به واحدهای داخلی اطلاع دهد یا برخی گزارشهای قانونی را برای نهادهای نظارتی ارسال کند.
گزارش نگرانیها و تخلفات
یکی از اجزای مهم یک سیستم مدیریت انطباق اثربخش ایجاد سازوکار مناسب برای گزارش نگرانیها و تخلفات احتمالی است.
افراد باید بتوانند نگرانیهای منطقی خود را با اطمینان و بدون ترس از اقدامات تلافیجویانه مطرح کنند.
سازمان میتواند برای این موضوع کانالهای محرمانه گزارشدهی، سیستم ثبت و ارزیابی گزارشها، سازوکار حفاظت از اطلاعات و روش رسیدگی مستقل ایجاد کند.
این حوزه ارتباط نزدیکی با استاندارد ISO 37002 در زمینه سیستمهای مدیریت گزارش تخلف دارد.
بند 8؛ عملیات
سازمان باید فرایندهای موردنیاز برای مدیریت ریسکهای انطباق را طراحی و کنترل کند.
کنترلهای عملیاتی باید بر اساس سطح ریسک انتخاب شوند.
برخی کنترلهای رایج عبارتاند از تفکیک وظایف، تعیین سطوح تأیید، بازنگری قراردادها، کنترل مجوزها، بررسی شرکای تجاری، مدیریت تضاد منافع، کنترل پرداختها و نظارت بر فعالیتهای حساس.
Due Diligence در ISO 37301
در برخی فعالیتها، سازمان باید پیش از شروع یا ادامه یک رابطه تجاری، بررسی متناسبی درباره طرف مقابل انجام دهد.
این بررسی که معمولاً با عنوان Due Diligence شناخته میشود میتواند درباره تأمینکنندگان، پیمانکاران، نمایندگان، واسطهها، شرکای تجاری یا معاملات پرریسک انجام شود.
شدت و عمق Due Diligence باید متناسب با سطح ریسک باشد.
قرار نیست برای خرید چند بسته کاغذ همان بررسیای انجام شود که برای انتخاب شریک تجاری یک پروژه بزرگ بینالمللی لازم است. سیستم باید مبتنی بر ریسک باشد، نه مبتنی بر علاقه بشر به تولید فرمهای بیپایان.
بند 9؛ ارزیابی عملکرد
سازمان باید عملکرد CMS را بهصورت منظم ارزیابی کند.
برای این منظور باید مشخص شود چه شاخصهایی اندازهگیری میشوند، روش اندازهگیری چیست، نتایج چه زمانی تحلیل میشوند و چه فردی مسئول ارزیابی است.
شاخصهای عملکرد انطباق
برای ارزیابی عملکرد سیستم میتوان از شاخصهای کمی استفاده کرد.
| شاخص | نمونه معیار |
|---|---|
| مجوزهای تمدیدشده بهموقع | 100٪ |
| کارکنان آموزشدیده | حداقل 95٪ |
| اقدامات اصلاحی بستهشده در موعد | حداقل 90٪ |
| ارزیابی تعهدات انطباقی | 100٪ طبق برنامه |
| شرکای پرریسک ارزیابیشده | 100٪ |
| موارد عدم انطباق تکراری | روند کاهشی |
انتخاب شاخصها باید متناسب با ماهیت و ریسکهای واقعی سازمان باشد.
ممیزی داخلی ISO 37301
سازمان باید در دورههای برنامهریزیشده ممیزی داخلی CMS را انجام دهد.
هدف ممیزی بررسی این است که آیا سیستم با الزامات ISO 37301 و الزامات داخلی سازمان انطباق دارد و آیا بهصورت اثربخش اجرا و نگهداری میشود.
ممیزی نباید صرفاً وجود روش اجرایی و فرمها را بررسی کند.
ممیز باید بتواند شواهدی از اثربخشی واقعی کنترلها، نحوه مدیریت ریسکها و رعایت تعهدات انطباقی مشاهده کند.
بازنگری مدیریت
مدیریت ارشد باید در فواصل تعیینشده عملکرد سیستم مدیریت انطباق را بازنگری کند.
موضوعات مورد بررسی میتوانند شامل تغییرات قوانین و مقررات، تغییرات بستر سازمان، وضعیت ریسکها، نتایج ممیزی، شاخصهای عملکرد، عدم انطباقها، گزارش نگرانیها و وضعیت اقدامات اصلاحی باشند.
هدف بازنگری مدیریت، تصمیمگیری درباره نیاز به تغییر، بهبود و تخصیص منابع برای CMS است.
بند 10؛ بهبود
هرگاه عدم انطباقی شناسایی شود، سازمان باید واکنش مناسب نشان دهد.
اصلاح فوری مشکل بهتنهایی کافی نیست.
سازمان باید علت عدم انطباق را بررسی کند، احتمال وجود موارد مشابه را ارزیابی کند، اقدام اصلاحی مناسب انجام دهد و اثربخشی اقدام را بررسی نماید.
بهبود مستمر یکی از اجزای اساسی ISO 37301 است.
تفاوت ISO 37301 و ISO 19600
ISO 37301 جایگزین ISO 19600 شده است.
| موضوع | ISO 19600:2014 | ISO 37301:2021 |
|---|---|---|
| وضعیت | منسوخ | معتبر |
| نوع سند | راهنما | الزامات همراه راهنما |
| قابلیت Certification | خیر | بله |
| الزامات قابل ممیزی | محدود | مشخص |
| رویکرد مبتنی بر ریسک | دارد | ساختارمندتر |
| فرهنگ انطباق | مورد توجه | تأکید بیشتر |
سازمانهایی که پیش از این ISO 19600 را اجرا کردهاند میتوانند از ساختار موجود خود برای حرکت به سمت ISO 37301 استفاده کنند، اما باید فاصله سیستم فعلی با الزامات قابل ممیزی استاندارد جدید را مشخص کنند.
تفاوت ISO 37301 و ISO 37001
ISO 37301 و ISO 37001 هر دو با مدیریت رفتار سازمانی و ریسکهای انطباق ارتباط دارند، اما دامنه آنها یکسان نیست.
| موضوع | ISO 37301 | ISO 37001 |
|---|---|---|
| موضوع اصلی | مدیریت انطباق | مدیریت ضد رشوه |
| دامنه | گسترده | تخصصی |
| نوع ریسک | ریسکهای انطباق | ریسک رشوه |
| تعهدات قانونی | گسترده | مرتبط با رشوه |
| فرهنگ اخلاقی | دارد | دارد |
| امکان یکپارچهسازی | بالا | بالا |
ISO 37001 بر پیشگیری، شناسایی و مقابله با رشوه تمرکز دارد، در حالی که ISO 37301 تمام طیف تعهدات انطباقی سازمان را پوشش میدهد.
ارتباط ISO 37301 با ISO 37302 و ISO 37303
در کنار ISO 37301، خانواده استانداردهای مدیریت انطباق توسعه یافته است.
ISO 37302:2025 راهنمای ارزیابی اثربخشی سیستم مدیریت انطباق را ارائه میکند.
ISO 37303:2025 نیز درباره مدیریت شایستگی در سیستم مدیریت انطباق راهنمایی ارائه میدهد.
این استانداردها میتوانند برای سازمانهایی که قصد توسعه و بلوغ CMS خود را دارند مفید باشند.
اصلاحیه ISO 37301:2021/Amd 1:2024
در سال 2024 اصلاحیهای مرتبط با تغییرات اقلیمی برای ISO 37301 منتشر شد.
این اصلاحیه در چارچوب تغییرات هماهنگ استانداردهای سیستم مدیریت ISO ایجاد شده است و سازمان را ملزم میکند بررسی کند آیا تغییرات اقلیمی موضوع مرتبطی در بستر سازمان محسوب میشود یا خیر.
همچنین ممکن است ذینفعان مرتبط، الزامات یا انتظاراتی درباره تغییرات اقلیمی داشته باشند.
بنابراین سازمانهایی که ISO 37301 را پیادهسازی کردهاند باید این اصلاحیه را نیز در ارزیابی بستر سازمان و ذینفعان در نظر بگیرند.
آیا ISO 37301 قابل صدور گواهینامه است؟
بله.
ISO 37301 یک استاندارد الزامات است و میتواند مبنای ممیزی شخص ثالث و صدور گواهینامه قرار گیرد.
البته ISO خود گواهینامه صادر نمیکند. ممیزی و صدور گواهینامه توسط نهادهای صدور گواهینامه یا Certification Body انجام میشود.
بنابراین سازمانی که سیستم مدیریت انطباق خود را بر اساس ISO 37301 پیادهسازی کرده است میتواند پس از تکمیل استقرار و انجام ممیزیهای لازم، برای Certification اقدام کند.
مراحل پیادهسازی ISO 37301
پیادهسازی حرفهای سیستم مدیریت انطباق معمولاً از چند مرحله تشکیل میشود.
ابتدا باید بستر سازمان و ذینفعان شناسایی شوند و دامنه CMS تعیین گردد.
در مرحله بعد، تعهدات انطباقی سازمان جمعآوری، طبقهبندی و ارزیابی میشوند.
سپس ریسکهای انطباق شناسایی و ارزیابی شده و کنترلهای مناسب طراحی میشوند.
پس از آن خطمشی، اهداف، مسئولیتها، ساختار مدیریت انطباق و سازوکار گزارشدهی تعیین میشود.
در مرحله اجرایی، کنترلهای عملیاتی، آموزش کارکنان، ارتباطات، Due Diligence و پایش عملکرد اجرا میشوند.
در ادامه باید ممیزی داخلی، بازنگری مدیریت و اقدامات اصلاحی انجام شوند.
پس از اطمینان از استقرار اثربخش سیستم، سازمان میتواند برای ممیزی شخص ثالث و صدور گواهینامه آماده شود.
مستندات موردنیاز ISO 37301
حجم مستندات موردنیاز به اندازه، نوع فعالیت و پیچیدگی سازمان بستگی دارد.
با این حال، در یک CMS مناسب معمولاً مستندات و سوابقی مانند دامنه سیستم مدیریت انطباق، خطمشی انطباق، ماتریس تعهدات انطباقی، ارزیابی ریسک انطباق، اهداف و برنامهها، مسئولیتها و اختیارات، معیارهای شایستگی، سوابق آموزش، کنترلهای عملیاتی، سوابق Due Diligence، شاخصهای عملکرد، برنامه ممیزی داخلی، گزارش بازنگری مدیریت و سوابق اقدامات اصلاحی وجود دارد.
ISO 37301 الزام نمیکند که برای هر موضوع حتماً یک روش اجرایی جداگانه تدوین شود.
ساختار مستندات باید متناسب با نیاز واقعی سازمان باشد.
مزایای پیادهسازی ISO 37301
استقرار اثربخش ISO 37301 میتواند مزایای مختلفی برای سازمان ایجاد کند.
از جمله مهمترین مزایا میتوان به شناسایی نظاممند تعهدات قانونی و قراردادی، کاهش احتمال عدم انطباق، افزایش پاسخگویی مدیران، توسعه فرهنگ درستکاری، کاهش ریسک دعاوی و جرایم، افزایش اعتماد ذینفعان، بهبود تصمیمگیری و تقویت حاکمیت سازمانی اشاره کرد.
البته دریافت گواهینامه بهتنهایی تضمین نمیکند که سازمان هیچگاه با عدم انطباق مواجه نخواهد شد.
ارزش واقعی استاندارد زمانی ایجاد میشود که CMS به بخشی از تصمیمگیری روزمره سازمان تبدیل شود.
ارتباط ISO 37301 با اهداف توسعه پایدار
ISO 37301 با برخی اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد نیز ارتباط دارد.
از جمله میتوان به هدف 8 یعنی کار شایسته و رشد اقتصادی، هدف 11 یعنی شهرها و جوامع پایدار و هدف 16 یعنی صلح، عدالت و نهادهای قوی اشاره کرد.
با این حال، هدف اصلی استاندارد ایجاد یک سیستم مدیریت انطباق اثربخش است و ارتباط با اهداف توسعه پایدار بیشتر بهعنوان یکی از آثار گستردهتر اجرای استاندارد مطرح میشود.
وضعیت ISO 37301 در سال 2026
تا اوت 2026، نسخه معتبر استاندارد همچنان ISO 37301:2021 است.
این استاندارد در سال 2026 تحت بازنگری سیستماتیک ISO قرار گرفت و اعتبار آن تأیید شد.
بنابراین هنوز ویرایش جدیدی که جایگزین ISO 37301:2021 شده باشد منتشر نشده است.
سازمانها باید نسخه 2021 را همراه با اصلاحیه Amd 1:2024 در نظر بگیرند.
ارتباط ISO 37301 با ISO/IEC TS 17021-13 و ISO 37304
ISO 37301 استاندارد مورد استفاده خود سازمان برای استقرار سیستم مدیریت انطباق است.
در مقابل، ISO/IEC TS 17021-13:2021 الزامات صلاحیت افراد دخیل در ممیزی و صدور گواهینامه سیستمهای مدیریت انطباق را مشخص میکند.
بنابراین این دو استاندارد مخاطبان متفاوتی دارند.
سازمان متقاضی صدور گواهینامه باید ISO 37301 را پیادهسازی کند، در حالی که نهاد صدور گواهینامه باید الزامات ISO/IEC 17021-1 و الزامات تخصصی مرتبط با ممیزی CMS را رعایت کند.
در سال 2026 همچنین استاندارد ISO 37304 در مراحل نهایی تدوین قرار دارد که قرار است الزامات نهادهای ممیزی و صدور گواهینامه سیستم مدیریت انطباق را بهصورت جامعتری پوشش دهد.
استاندارد ISO 37301:2021 یک چارچوب بینالمللی برای طراحی و استقرار سیستم مدیریت انطباق فراهم میکند.
این استاندارد به سازمان کمک میکند تعهدات قانونی، قراردادی و سایر الزامات مرتبط را بهصورت ساختاریافته شناسایی کند، ریسکهای عدم انطباق را ارزیابی نماید و کنترلهای مناسب برای مدیریت آنها ایجاد کند.
ISO 37301 جایگزین ISO 19600 شده و برخلاف استاندارد قبلی، دارای الزامات قابل ممیزی است و امکان صدور گواهینامه برای آن وجود دارد.
موفقیت در اجرای این استاندارد به تعداد روشهای اجرایی و فرمهای ایجادشده وابسته نیست. اثربخشی سیستم زمانی مشخص میشود که ارتباط میان تعهدات انطباقی، ریسکها، فرهنگ سازمانی، کنترلهای عملیاتی، گزارشدهی، ارزیابی عملکرد و بهبود در عمل قابل مشاهده باشد.
سوالات متداول درباره ISO 37301
ISO 37301 چیست؟
ISO 37301 استاندارد بینالمللی سیستم مدیریت انطباق است که الزامات و راهنمای لازم برای ایجاد، پیادهسازی، نگهداری و بهبود CMS را مشخص میکند.
آخرین نسخه ISO 37301 کدام است؟
تا سال 2026، آخرین نسخه معتبر ISO 37301:2021 است که همراه با اصلاحیه ISO 37301:2021/Amd 1:2024 مورد استفاده قرار میگیرد.
آیا ISO 37301 جایگزین ISO 19600 شده است؟
بله. ISO 37301:2021 جایگزین ISO 19600:2014 شده است.
آیا ISO 37301 قابل صدور گواهینامه است؟
بله. ISO 37301 دارای الزامات قابل ارزیابی است و میتواند مبنای ممیزی شخص ثالث و Certification قرار گیرد.
تفاوت ISO 37301 و ISO 37001 چیست؟
ISO 37301 کل سیستم مدیریت انطباق و انواع تعهدات انطباقی سازمان را پوشش میدهد، در حالی که ISO 37001 بهطور تخصصی بر پیشگیری و مدیریت ریسک رشوه تمرکز دارد.
ISO 37301 برای چه سازمانهایی مناسب است؟
این استاندارد برای سازمانها با اندازه، حوزه فعالیت و ساختارهای مختلف قابل استفاده است و محدود به صنعت مشخصی نیست.
اصلاحیه 2024 استاندارد ISO 37301 درباره چیست؟
اصلاحیه ISO 37301:2021/Amd 1:2024 مربوط به در نظر گرفتن موضوع تغییرات اقلیمی در بررسی بستر سازمان و الزامات ذینفعان است.
آیا ISO 37301 همان ISO/IEC 17021 است؟
خیر. ISO 37301 استاندارد سیستم مدیریت انطباق برای سازمانهاست، اما خانواده ISO/IEC 17021 عمدتاً الزامات مربوط به نهادهای ممیزی و صدور گواهینامه سیستمهای مدیریتی را تعیین میکند.