این سند اصول، الزامات و راهنماهایی برای سازگاری با تغییرات اقلیمی را مشخص میکند. این شامل ادغام سازگاری در داخل یا بین سازمانها، درک تأثیرات و عدم قطعیتها و نحوه استفاده از این اطلاعات برای اتخاذ تصمیمات است.
این سند برای هر سازمانی، بدون توجه به اندازه، نوع و ماهیت آن، کاربرد دارد، از جمله سازمانهای محلی، منطقهای، بینالمللی، واحدهای تجاری، شرکتهای بزرگ، بخشهای صنعتی و واحدهای مدیریت منابع طبیعی.
این سند میتواند از توسعه استانداردهای سازگاری با تغییرات اقلیمی ویژه بخشها، جنبهها یا عناصر خاص پشتیبانی کند.
تغییرات اقلیمی یکی از بزرگترین چالشهای پیش روی سازمانها و جوامع امروز است. استاندارد ISO 14090:2019 چارچوبی جامع برای سازگاری سازمانها با تغییرات اقلیمی ارائه میدهد و سازمانها را قادر میسازد تا ریسکها و فرصتهای مرتبط با تغییرات اقلیمی را بهطور مؤثر مدیریت کنند.
اصول استاندارد ISO 14090:2019
ISO 14090:2019 بر چند اصل کلیدی تأکید دارد:
- ادغام سازگاری با تغییرات اقلیمی در فرآیندهای سازمانی: سازمانها باید سازگاری را در برنامهریزی، سیاستگذاری و فعالیتهای عملیاتی خود لحاظ کنند.
- درک تأثیرات و عدم قطعیتها: شناخت اثرات احتمالی تغییرات اقلیمی و در نظر گرفتن عدم قطعیتها برای اتخاذ تصمیمات هوشمندانه ضروری است.
- استفاده از اطلاعات برای تصمیمگیری: دادهها و تحلیلهای مرتبط با تغییرات اقلیمی باید بهعنوان مبنای تصمیمگیری سازمانی استفاده شوند.
الزامات استاندارد
ISO 14090:2019 شامل الزامات زیر برای سازمانهاست:
- شناسایی ریسکها و فرصتهای مرتبط با تغییرات اقلیمی.
- برنامهریزی و اجرای اقدامات سازگاری متناسب با ماهیت و اندازه سازمان.
- پایش و بازنگری اقدامات انجامشده برای اطمینان از اثربخشی و بهبود مستمر.
کاربرد استاندارد
این استاندارد برای هر نوع سازمان، از کوچک تا بزرگ، محلی تا بینالمللی، و در حوزههای مختلف صنعتی و مدیریتی کاربرد دارد. سازمانها میتوانند از ISO 14090:2019 برای توسعه استانداردهای سازگاری ویژه بخشها، جنبهها یا عناصر خاص استفاده کنند.
مزایای پیادهسازی
- کاهش ریسکهای ناشی از تغییرات اقلیمی و افزایش تابآوری سازمان.
- بهبود فرآیندهای تصمیمگیری با اتکا به دادههای علمی و تحلیل دقیق.
- ارتقای شهرت سازمان در حوزه مسئولیت اجتماعی و پایداری محیطی.
- هماهنگی با استانداردهای بینالمللی و افزایش شانس همکاریهای بینالمللی.
استاندارد ISO 14090:2019 یک ابزار کلیدی برای سازمانهایی است که به دنبال مدیریت هوشمندانه تغییرات اقلیمی هستند. پیادهسازی این استاندارد نه تنها ریسکها را کاهش میدهد، بلکه به توسعه پایدار و افزایش بهرهوری سازمان کمک میکند.
ارتباط استاندارد ISO 14090:2019 با اهداف توسعه پایدار سازمان ملل، بهویژه هدف 11 (شهرها و جوامع پایدار) و هدف 13 (اقدام علیه تغییرات اقلیمی) به شرح زیر است:
ارتباط با هدف 11: شهرها و جوامع پایدار
ISO 14090:2019 سازمانها را به برنامهریزی و اجرای اقدامات سازگاری با تغییرات اقلیمی تشویق میکند. این اقدامات شامل کاهش آسیبپذیری زیرساختها، بهبود مدیریت منابع طبیعی و افزایش تابآوری شهری و اجتماعی است. پیادهسازی استاندارد باعث میشود شهرها و جوامع بتوانند در برابر رویدادهای اقلیمی مانند سیلاب، گرمای شدید و خشکسالی مقاومت بیشتری داشته باشند و محیط زیستی پایدارتری ایجاد کنند.
ارتباط با هدف 13: اقدام علیه تغییرات اقلیمی
این استاندارد مستقیماً با کاهش ریسکها و اثرات تغییرات اقلیمی مرتبط است. ISO 14090:2019 سازمانها را ملزم میکند تا تأثیرات اقلیمی فعالیتهای خود را شناسایی کرده و اقدامات سازگاری مؤثر انجام دهند. این فرآیند شامل برنامهریزی استراتژیک، پایش مستمر و بازنگری اقدامات برای بهبود مستمر است، که همسو با هدف 13 سازمان ملل در زمینه مقابله با تغییرات اقلیمی و کاهش آسیبهای آن است.
ایزو 14090:2019 و ایزو 9001 دو استاندارد مجزا هستند، اما ارتباط منطقی و عملی بین آنها وجود دارد، به خصوص وقتی یک سازمان میخواهد هم مدیریت کیفیت و هم مدیریت تغییرات اقلیمی و تابآوری را یکپارچه کند. بیایید دقیق بررسی کنیم:
1. موضوع استانداردها
- ایزو 9001: استاندارد مدیریت کیفیت است و هدف آن ایجاد سیستم مدیریت کیفیت (QMS) است که به بهبود فرآیندها، رضایت مشتری و کارایی سازمان کمک میکند.
- ایزو 14090:2019: استاندارد مربوط به مدیریت تابآوری اقلیمی و تغییرات آب و هوایی است و چارچوبی برای برنامهریزی و پیادهسازی اقدامات انطباق با تغییرات اقلیمی فراهم میکند.
2. محورهای مشترک
- رهبری و تعهد مدیریت
- ایزو 9001 تأکید زیادی بر تعهد مدیریت ارشد دارد.
- ایزو 14090 نیز نیاز به پشتیبانی مدیریت برای برنامههای تابآوری و انطباق با تغییرات اقلیمی دارد.
- بنابراین، مدیریت ارشد نقش کلیدی در همسو کردن کیفیت و تابآوری سازمان دارد.
- رویکرد مبتنی بر ریسک
- ایزو 9001:2015 تأکید بر شناسایی ریسکها و فرصتها در فرآیندهای سازمان دارد.
- ایزو 14090:2019 به سازمان کمک میکند ریسکهای مرتبط با تغییرات اقلیمی و تأثیرات آنها را شناسایی، ارزیابی و مدیریت کند.
- هر دو استاندارد از رویکرد ریسکمحور برای بهبود عملکرد استفاده میکنند.
- بهبود مستمر
- ایزو 9001: اصل بهبود مستمر فرآیندها و کیفیت است.
- ایزو 14090: بهبود مداوم تابآوری اقلیمی سازمان و کاهش تأثیرات منفی تغییرات اقلیمی را مدنظر دارد.
- مستندسازی و کنترل اطلاعات
- در هر دو استاندارد مستندسازی فرآیندها، ثبت اقدامات و ممیزی داخلی اهمیت دارد.
- این اشتراک باعث میشود سیستم مدیریتی یکپارچه کیفیت و محیطزیست/تابآوری ایجاد شود.
3. مزایای یکپارچهسازی
- کاهش دوبارهکاری و ایجاد فرآیندهای هماهنگ بین کیفیت و تابآوری.
- افزایش شفافیت سازمانی و گزارشدهی منسجم به مدیریت و ذینفعان.
- توانایی همزمان پاسخ به الزامات مشتری (کیفیت) و جامعه/محیطزیست (تابآوری).