ISO 45003:2021 مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی — سلامت روانی و ایمنی در محیط کار

راهنماهایی برای مدیریت ریسک‌های روانی‌اجتماعی

چکیده

این سند راهنماهایی برای مدیریت ریسک‌های روانی‌اجتماعی در چارچوب یک سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی (OH&S) مبتنی بر استاندارد ISO 45001 ارائه می‌دهد. هدف آن این است که به سازمان‌ها کمک کند تا از آسیب‌ها و بیماری‌های ناشی از کار برای کارکنان و سایر طرف‌های ذی‌نفع جلوگیری کرده و به ارتقاء رفاه در محیط کار بپردازند.

این سند برای سازمان‌هایی در هر اندازه و در تمامی بخش‌ها، جهت توسعه، اجرا، نگهداری و بهبود مستمر محیط‌های کاری سالم و ایمن، قابل اجرا است.

توجه:
هر زمان که در این سند از واژه «کارکنان» استفاده می‌شود، نمایندگان کارکنان – در صورت وجود – نیز مشمول آن هستند.

این استاندارد به تحقق اهداف توسعه پایدار زیر کمک میکند :

استاندارد ISO 45003 که به مدیریت ریسک‌های روانی-اجتماعی در محیط کار می‌پردازد، به‌طور مستقیم با چندین هدف توسعه پایدار سازمان ملل متحد (SDGs) همراستا است. در ادامه بررسی می‌کنیم که چگونه این استاندارد به تحقق اهداف 3، 5، 8، 9، 10، 11، 16 کمک می‌کند:

SDG 3: سلامت خوب و رفاه (Good Health and Well-being)

چگونه ISO 45003 کمک می‌کند:

  • با تمرکز بر سلامت روانی کارکنان، این استاندارد به پیشگیری از استرس، فرسودگی شغلی، اضطراب و سایر مشکلات روانی کمک می‌کند.
  • محیط کاری ایمن و حمایت‌کننده فراهم می‌آورد که سلامت کلی جسمی و روانی کارکنان را ارتقاء می‌دهد.

این تصویر دارای صفت خالی alt است؛ نام پروندهٔ آن image-3-1024x261.png است

SDG 5: برابری جنسیتی (Gender Equality)

چگونه ISO 45003 کمک می‌کند:

  • با شناسایی و مقابله با تبعیض، آزار و خشونت‌های روانی در محیط کار (که ممکن است بر اساس جنسیت رخ دهند)، به ایجاد محیطی برابر و عادلانه کمک می‌کند.
  • تشویق به سیاست‌ها و رویه‌هایی که عدالت جنسیتی و احترام را تضمین می‌کنند.
این تصویر دارای صفت خالی alt است؛ نام پروندهٔ آن image-4-1024x252.png است

SDG 8: کار شایسته و رشد اقتصادی (Decent Work and Economic Growth)

چگونه ISO 45003 کمک می‌کند:

  • با بهبود شرایط روانی کار، بهره‌وری افزایش یافته و نرخ غیبت و ترک کار کاهش می‌یابد.
  • حمایت از محیط‌های کاری ایمن و سالم، از جمله از منظر روانی، بخشی از تعریف کار شایسته است.

این تصویر دارای صفت خالی alt است؛ نام پروندهٔ آن image-5-1024x248.png است

SDG 9: صنعت، نوآوری و زیرساخت (Industry, Innovation and Infrastructure)

چگونه ISO 45003 کمک می‌کند:

  • با ایجاد زیرساخت‌های مدیریتی برای رفاه کارکنان، سازمان‌ها می‌توانند فرهنگ نوآوری و مشارکت را تقویت کنند.
  • کارکنان سالم‌تر و باانگیزه‌تر خلاق‌تر هستند و به نوآوری‌های پایدار در سازمان کمک می‌کنند.
این تصویر دارای صفت خالی alt است؛ نام پروندهٔ آن image-8-1024x270.png است

همراستایی با ISO 45003:
این استاندارد به‌طور خاص به شناسایی و کاهش عواملی که ممکن است موجب نابرابری روانی یا اجتماعی در محیط کار شوند می‌پردازد.

این تصویر دارای صفت خالی alt است؛ نام پروندهٔ آن image-6-1024x266.png است

SDG 11 – شهرها و جوامع پایدار (Sustainable Cities and Communities)

همراستایی با ISO 45003:
ISO 45003 با ارتقاء سلامت روانی در محیط‌های کاری، به ایجاد جوامع کاری سالم، پایدار و پاسخگو کمک می‌کند.

نقش استاندارد در تحقق هدف:

  • تشویق سازمان‌ها به ایجاد محیط‌های کاری حمایتی و ایمن از نظر روانی، باعث افزایش کیفیت زندگی شاغلان در جوامع شهری و روستایی می‌شود.
  • سلامت روانی کارکنان مستقیماً بر پویایی اجتماعی، مشارکت مدنی و توسعه پایدار جوامع اثرگذار است.
  • کاهش ریسک‌های روانی در محل کار می‌تواند از افزایش آسیب‌های اجتماعی، بیکاری ناشی از فرسودگی، و مهاجرت‌های کاری بی‌رویه جلوگیری کند.

نقش استاندارد در تحقق هدف:

  • با شناسایی و مدیریت عوامل روانی‌اجتماعی مانند تبعیض، زورگویی، آزار و خشونت‌های پنهان در محیط کار، فرصت برابر را برای همه کارکنان فراهم می‌کند.
  • حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر (مانند افراد دارای ناتوانی، اقلیت‌ها، مهاجران و زنان) در برابر فشارهای روانی کاری، به کاهش نابرابری ساختاری و روانی کمک می‌کند.
  • ترویج سیاست‌های سازمانی منصفانه، از جمله ارزیابی‌های بی‌طرفانه و فضای باز برای اظهار نظر، تنوع را تقویت و تبعیض را کاهش می‌دهد.

این تصویر دارای صفت خالی alt است؛ نام پروندهٔ آن image-7-1024x270.png است

SDG 16 – صلح، عدالت و نهادهای قوی (Peace, Justice and Strong Institutions)

همراستایی با ISO 45003:
با ارتقاء عدالت در روابط شغلی و استقرار مکانیزم‌هایی برای شناسایی، گزارش و پیگیری ریسک‌های روانی‌اجتماعی، این استاندارد به ایجاد ساختارهای شفاف و پاسخگو درون سازمان‌ها کمک می‌کند.

نقش استاندارد در تحقق هدف:

  • با ایجاد کانال‌های شفاف برای رسیدگی به شکایات مربوط به آزار روانی و استرس شغلی، به حاکمیت سازمانی قوی‌تر کمک می‌کند.
  • تقویت فرهنگ سازمانی مبتنی بر احترام، شفافیت، پاسخگویی و انصاف، زیرساخت‌های نهادی را در سازمان‌ها پایدار و اثربخش می‌سازد.
  • با کاهش درگیری‌های شغلی و افزایش رضایت روانی درون سازمان، صلح سازمانی و در نتیجه صلح اجتماعی را تقویت می‌کند.

استاندارد ISO 45003 فراتر از یک ابزار مدیریتی برای سلامت روانی در محل کار است. این استاندارد، در هماهنگی کامل با اهداف توسعه پایدار 10، 11 و 16، بستری فراهم می‌کند برای:

  • کاهش نابرابری‌های ساختاری و روانی،
  • ساختن جوامع کاری و شهری پایدارتر،
  • و تقویت نهادهای انسانی، اخلاق‌مدار و صلح‌محور.